Publikacje

Ustanowienie służebności przesyłu

 

Służebność przesyłu została wprowadzona do Kodeksu cywilnego w sierpniu 2008 roku, w celu uregulowania stosunków prawnych dotyczących urządzeń przesyłowych między przedsiębiorcami przesyłowymi (np. zakład energetyczny, zakład wodno kanalizacyjny, gazownia, wodociągi, zakład ciepłowniczy) i właścicielami nieruchomości, na których takie urządzenia się znajdują oraz ułatwienia dalszych inwestycji w sieci przesyłowe, gdyż służebność taka może być ustanowiona także w odniesieniu do urządzeń dopiero planowanych.

 

Ustanowienie służebności przesyłu następuje na podstawie umowy między właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą na warunkach odpłatnych (przeważnie) bądź nieodpłatnie. Oświadczenie właściciela nieruchomości winno być udzielone w formie aktu notarialnego.

W braku możliwości uregulowania stosunków prawnych pomiędzy właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą w drodze umowy, istnieje możliwość ustanowienia służebności przesyłu w drodze sądowej. Sąd w postępowaniu nieprocesowym rozstrzyga o zasadności ustanowienia służebności przesyłu, o jej zakresie, jak również o wynagrodzeniu za ustalenie tego prawa przysługujące właścicielowi nieruchomości.

W przypadku umownego ustanawiania służebności przesyłu strony, przy określaniu wynagrodzenia za korzystanie z gruntu, mogą wesprzeć się opinią rzeczoznawcy majątkowego w tym zakresie. Zaś w przypadku sądowego ustanowienia służebności, sąd określa to wynagrodzenie na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez biegłego sądowego.

 

Uprawnienia właścicieli nieruchomości

W postępowaniu sądowym właściciel nieruchomości może wystąpić roszczeniem o:

  1. ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu;
     
  2. zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres 10 lat wstecz;
     

Poza powyższymi najpopularniejszymi roszczeniami właściciel nieruchomości może dodatkowo wystąpić o:

  1. usunięcie urządzeń infrastruktury energetycznej z nieruchomości;
     
  2. przesunięcie urządzeń w inne miejsce nieruchomości;
     
  3. przeniesienie własności części gruntu, który został zajęty zabudową elektroenergetyczną;

 

Zarzut zasiedzenia urządzeń przesyłowych przed przedsiębiorcę

W postępowaniu sądowym przedsiębiorcy przesyłowi co do zasady podnoszą zarzut zasiedzenia służebności, powołując się na okres przekształceń, kiedy to korzystały z nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności przesyłu jako posiadacz samoistny. Twierdzą, iż ich poprzednicy prawni oraz one same wypełniły ustawowy okres zasiedzenia nieruchomości. Jednakże takie stanowisko nie zawsze jest prawidłowe.

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2009 roku (sygn. akt: IV CSK 291/09) Okres do 1989 r. nie może być wliczany do okresu zasiedzenia przez przedsiębiorstwo państwowe, jakim był zakład energetyczny. Do tego czasu wszystko było własnością Skarbu Państwa, a zatem i posiadanie było wykonywane na jego rzecz. Zakład sprawował tylko zarząd, a więc nie był właścicielem urządzeń. Dalej SN wskazuje, iż przedsiębiorstwa państwowe sprawowały jedynie zarząd, gdyż wszystko należało do Skarbu Państwa z uwagi na ustrój państwa oraz sytuację gospodarczą. Wskutek tego przyjąć należy, że posiadanie nie było wykonywane na rzecz przedsiębiorstwa, ale tylko i wyłącznie na rzecz Skarbu Państwa.

Ponadto zaznaczyć należy, że do dnia 1 lutego 1989 r. przedsiębiorstwa państwowe sprawowały zarząd mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, gdyż jak stwierdził SN w wyroku z dnia 25 listopada 2008 r. (sygn. akt: II CSK 346/08) stanowi to w istocie dzierżenie w rozumieniu art. 338 k.c. Zgodnie z dyspozycję tego przepisu dzierżycielem jest osoba, która rzeczą faktycznie włada za kogo innego, natomiast dla zasiedzenia potrzebne jest, by ten kto dąży do zasiedzenia był posiadaczem samoistnym, a nie dzierżycielem.

Oznacza to, że okres do dnia 1 lutego 1989 r. nie może być w podobnych przypadkach jaki miał miejsce w cyt. orzeczeniu, zaliczony do czasu obecnego posiadania. Tym samym bieg terminu zasiedzenia służebności gruntowej może być liczony dopiero od chwili, gdy posiadacz tej służebności przystąpił do korzystania z trwałego i widocznego urządzenia (zob. uchwała SN z 21.4.1967 r., III CZP 12/67, OSNC Nr 12/1967, poz. 212), a więc dopiero od momentu rozpoczęcia przesyłania np. przez przedsiębiorstwo energetyczne energii elektrycznej.

 

 

 

Powrót...
Copyrights 2012 - 2018 Rafał Biernacki - Kancelaria Adwokacka - Warszawa
Projekt i wykonanie: AD-VISIONS